Портал в режимі тестування та наповнення
Інтерв’ю народного депутата України, лідера Кримськотатарського народу Мустафи Джемілева виданню «Главком» в Україні: «Потрібно визволяти Крим від росіян – іншого виходу немає» (турецькою мовою)
Опубліковано 25 квітня 2014 року о 18:23

Kırım Tatarları lideri Sayın Mustafa Cemilev, Kırım’dan Kıyiv’de doğru yola çıktığında kontrol geçiş noktasında kendisine 5 yıl içinde geçerli olacak şekilde ‘Rusya Federasyonu’na giriş yasağı’ Kararnamesi teslim edilmişti. Daha önce de Sayın Mustafa Cemilev’in Kırım topraklarına geçişinin engellenmesi teşebbüsü yaşanmış, ancak o zaman bu mesele diyalog yolu ile çözümlenebilmişti.

Geçen hafta sonu ise Kırım Tatarları Milli Meclisi binası gerilim kaynağı olmuştu. Sayın M.Cemilev’in Kırım’a gelişi sebebiyle üzerine Ukrayna bayrağı asılmıştı. Bu durum, kendi kendini Kırım Başbakanı olarak ilan eden Sergey Aksönov’un militanlarının hoşuna gitmemiş. Onlar skandal ile bayrağı yere indirmişlerdi. Ama sonradan ‘sarı-mavi’ Ukrayna bayrağı, yeniden asli yerine asılmıştı.

- Sayın Mustafa Cemilev, Size 2019 yılına kadar geçerli olacak Kırım’a giriş yasağı kararnamesi teslim edilmişti. Size getirilen bu yasağı nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bakalım. Benim ileride birkaç seyahatim olacak. Onların ardından sınır kontrol noktasına duruma bakmak için gelmeyi planlıyorum. Eğer geçmeme izin vermezlerse, duruma göre hareket edilecektir.

- Siz, Kırım Tatarları’nın Rusya yanlısı Kırım hükümetinde yer almalarına karşı çıktınız. Fakat bu hükümet ile, onu gayri meşru saydığınız halde, yaşamınızı bir şekilde sürdürmeniz gerekecek.

Her şey yaşayacağımız temele bağlıdır. Biz onların Kırım Tatarları’nı Rus pasapartlarını almaya zorlamalarını istemiyoruz. Biz köklü bir halkız ve onlar bizi kendi vatandaşlığına zorlamamalıdır. Kırım Tatarları kendi topraklarında, tabii ki, yönetim yapısına katılmalıdır, ancak Ukrayna vatandaşlığının korunması süreti ile.

- Rus pasaportlarını alan Kırım Tatarları’nın sayısı ne kadar artık?

Onların sayısı, parmakların sayısını geçmez. Bildiğim kadarı ile kamu hizmetlerinde görevliler, birkaç polis memuru. Öğretmenleri de galiba işten çıkarılması tehdidi ile bu pasaportları almaya zorluyorlardı. Genel olarak, devlet sektöründe görevli insanlar ve hepsi bu kadar değil. Bu süreci Kırım Tatarları en sonuna kadar uzatıyorlar. Ummuyorlar ki, nihayetinde kendi vatandaşlığını karumalarını sağlayacak olan bir karar çıkacaktır.

- Kırım Tatarları’nın ruhi durumu genel olarak nasıl şu anda? Yeni bir hükümet ile işbirliği yapmak isteyenlerin sayısı ne kadar acaba?

Rusya vatandaşlığına geçmek isteyenlerin sayısı çok az - ne yazık ki halkımız arasında bu tarz küçümsenen düzenbazlar vardır. Fakat halkımızın yüzde 99’u Rusya vatandaşı olmak istemiyorlar, ama hayat koşullarını dikkate alarak Rusya pasaportu ile ilgili durumu gözardı etmiyorlar. İnsanlar, onların pasaportunu almadan iş sahibi olmalarının imkansız olacağını, topraklarımızda yabancılar olarak sayılacaklarını, oylamalara katılamayacaklarını, mülkiyet dokümanları ile ilgili sorunlarının ortaya çıkacağını düşünüyorlar. Kısacası çok sorun çıkacak. Ama onları sevindiren bir durum var: o da Ukrayna Anayasası uyarınca Rusya vatandaşlığının alınmasının, Ukrayna vatandaşlığının yitirilmesine sebep olmayacağıdır. Ama yine de onların pasaportunu ellerine katiyen almak istemeyen çok sayıda vatandaşımız vardır ve bu insanlar belirsiz durumda.

- Peki, Kırım’daki insanlar sosyal ödemeleri Kıyev’den almaya devam ediyorlar mı?

Emeklilik maaşlarını şimdilik almaya devam ediyorlar, fakat Rusya her şeyi yalnız başına yapmayı ister. Şu anda Kırım genelinde pasaport süreci devam etmekte ve insanların çoğu Ukrayna’nın emeklilik maaşını almaya devam ediyor. İnsanların iki emeklilik maaşını birden almaları zaten imkansız.

- Dün Putin, sürgün sırasında zulüm gören Kırım Tatarları ile diğer halkların temsilcilerinin rehabilitasyonunu öngören yasa tasarısını imzalamıştı. Bu yasanın kabul edilmesi, Sizce, pratikte nasıl bir anlam taşıyacak?

Herhangi bir anlamı olmayacak, onun sadece ve sadece propaganda amacı vardır - Rusya bizim sorunlarımızı çözecek diye. Biz ise anlıyoruz ki, daha önce Rus propagandası, Kırım Tataraları’nın sürgünden dönmelerine yardım sağladığı için ve böylece oradaki Rusların sayısını azalttığı için Ukrayna’ya kızarken, şimdi ise Rusların Kırım Tatarları’nın sorunlarını çözmeyi çok arzuladıkları konusu kuşku yaratır. En azından Kırım’da neredeyse her yerde oluşturulmaya çalışılan atmosfer, Rusya’nın bizleri mutlu etmek istediğine işaret etmiyor. Bunlar özellikle gündelik yaşam alanında çok sık görülmeye başlanmıştı. Örneğin, eğer birisi otobüste Tatarca konuşmaya başlarsa, oranın Rusya olduğunu ve bilinmeyen, tanınmayan bir dilde konuşulmaması gerektiğini hemen bağırmaya başlayanlar vardır. Okullarda da bazı olaylar yaşanmış. Kendi ana dilinde konuştukları için işkence görenler olmuş. Şimdi ise camilerde neredeyse resmi olarak istihbarat teşkilatlarının temsilcileri bulunmakta, oradaki erkeklerin nasıl bir sakalı olduğunu, nasıl giyindiklerini tek tek kağıda geçiriyorlar. Onlar kendi anlayışına göre birilerinin radikal gruplara ait olup olmadığını yorumluyorlar.

- Bu günlerde Rusya’nın, Kırım Tatarları için neredeyse yeni bir sürgün hazırlayışında olduğuna ilişkin panik açıklamalar vardır.

Evet, bu tarz panik açıklamalar yapılıyor, ama büyük bir olasılıkla Kırım Tatarlarının Kırım’ı kendi isteği üzerine terk etmelerinin sağlanması için. Rusya’dan her şey beklenebilir, ama hepsini şimdi aynı anda topraklarından kovmaya başlayacakları, inanılması güç olan bir şey. Her şey büyük bir olasılıkla daha çağdaş yapılacaktır. Ruslar, Kırım’ı 230 yıl önce işgal ettikleri zaman, oradaki insanlar için topraklarında yaşama koşullarını dayanılamaz, sabredilemez hale getirmişlerdi. Her türlü tacizler, zorbalık olayları yaratıyorlardı ve bunun sonucunda Kırım Tatarları toplu olarak Osmanlı İmperatorluğu topraklarına göç etmişlerdi. Şimdi Türkiye’de, Kırım topraklarına kıyasla, 10 kat daha fazla Kırım Tatarları yaşıyor.

- Putin’in görkemli bir şekilde yaptığı açıklamasına göre, resmi olarak Kırım’da artık üç devlet dili varmış. Pratik olarak bunlar hissediliyor mu?

Fiilen Kırım Tatarları Tatarcası resmi dillerden biri sayılacaktır, ama pratik olarak aslında her şey eskiden olduğu gibi kalacaktır.

Bizim aslında bir fikrimiz mevcut. İşgal dönemi için Rusya ile ilişkilerin yürütülmesi konusunda Halkların Hakları Deklarasyonu prensiplerinden yola çıkarak, bir karar taslağını hazırlama düşüncemiz var. Ukrayna’nın daha önce Kırım Tatarları’nın köklü bir halk olduklarına ilişkin kararnameyi kabul ettiği için işbu Deklarasyonun prensipleri gereği hiç kimse, köklü olan bir halkın temsilcilerini kendi vatandaşlığına zorlayamaz ve şu ya da bu vatandaşlığı kabul etmedikleri gerekçesiyle haklarını sınırlandıramaz. Bu temel üzerinde anlaşırsak, bu mevcut gerilimin azalmasına yardımcı olacaktır.

- Kırım Tatarları’nın, kendi geleceğine dönük olarak Cumhurbaşkanlığı seçimi ile aynı gün ayrı bir referandum yapmaları, Sizce mümkün mü acaba?

Elbette ki bu gerçekdışı bir şey. Kırım’da sandıklar olmayacak, çünkü bu işgal edilmiş bir toprak. Ya tüm insanların oylama için Kherson bölgesine gitmeleri imkansız. Eğet bünün insanlar isterlerse bile böyle koşulları hiç kimse yaratamaz. Siz sadece düşünün – bunlar için Ukrayna topraklarına kaç araba gidip gelecektir. Bizim referandumumuzun Rus’larınkine benzemesini istemiyoruz – o zaman bildiğimiz üzere onların hoşuna giden, ancak gerçek durumdan çok ötede bir rakam ortaya çıkartılıp yazılmıştı. Referanduma yüzde 34 oranında katılım olmuş iken, onların hesaplamalarına göre katılım yüzde 82 oranında gerçekleşmişti. Kırım Tatarlarından belki 0,1% oranında katılım olmuş, ama sonradan çok yoğun bir şekilde sandık başında oylarını kullandıklarına ilişkin bilgiler ortaya atılmıştı. Eğer biz de, onlar gibi, gözlemcilerin denetimi olmadan referandumu düzenlersek o zaman bizi Ruslardan farklı kılan ne olacak ki? Onun için biz bu meseleyi ertelemiştik.

Outdated Browser
Для комфортної роботи в Мережі потрібен сучасний браузер. Тут можна знайти останні версії.
Outdated Browser
Цей сайт призначений для комп'ютерів, але
ви можете вільно користуватися ним.
67.15%
людей використовує
цей браузер
Google Chrome
Доступно для
  • Windows
  • Mac OS
  • Linux
9.6%
людей використовує
цей браузер
Mozilla Firefox
Доступно для
  • Windows
  • Mac OS
  • Linux
4.5%
людей використовує
цей браузер
Microsoft Edge
Доступно для
  • Windows
  • Mac OS
3.15%
людей використовує
цей браузер
Доступно для
  • Windows
  • Mac OS
  • Linux